ગુજરાત રાજ્યનો આ પ્રદેશ આખા દેશમાં સૌથી મૂલ્યવાન છે, અહીં સોનાથી વધુ મોંઘી ધાતુ મળી છે, જાણો વધુ વિગત

0
1069

આપણને જમીનમાંથી જે ખનીજતત્વો મળે છે, એના વડે આપણે ઘણું બધું બનાવીએ છીએ. અને અમુક વસ્તુ એવી હોય છે જે ખુબ જ દુર્લભ ગણાય છે. એવું જ એક દુર્લભ ગણાતું ખનીજ ગુજરાતમાંથી મળી આવ્યું છે. મેળેલી જાણકારી અનુસાર છોટાઉદેપુર જિલ્લાના કવાંટ તાલુકાના આંબાડુંગર- સૈડીવાસણ પટ્ટાના ડુંગરોના પેટાળમાં રેર અર્થ એલીમેન્ટ લેન્થેનાઇડ્ઝનો વિપુલ ભંડાર હોવાનું જાણવા મળ્યું છે.

અને આ માહિતી છેલ્લા ત્રણ વર્ષથી ચાલતા સંશોધનના અંતે જાણવા મળી છે. ૨૫ મી ના રોજ દેશના એટમીક એનર્જી, સ્પેસ વિભાગના રાજ્ય કક્ષાના મંત્રી ડો. જિતેન્દ્રસિંહે રાજ્યસભામાં આના વિષે લેખીતમાં જણાવ્યું હતું. એમણે જણાવ્યું હતું કે, જમીનની અંદર સોના કરતા પણ વધુ મોંઘી અને દુર્લભ લેન્થેનાઇડ્ઝ ખનીજ ઓક્સાઇડના સ્વરૂપમાં મળી આવ્યું છે.

સદનમાં એક પ્રશ્નનો જવાબ આપતા એમણે જણાવ્યુ હતું કે, ગુજરાતના છોટાઉદેપુર જિલ્લાના આંબાડુંગર વિસ્તારમાં ૩,૪૬,૪૬૨ના ટન રેર અર્થ તત્વના ઓકસાઇડ સ્વરૂપે અને ૧૯,૫૬૪ ટન નાયોબીયન ઓક્સાઇડ મળી આવ્યું છે.

રાજ્યસભામાં તેમણે છેલ્લા ૩ વર્ષથી એટમીક એનર્જી વિભાગ દ્વારા થતા સંશોધનો અંગે જવાબ આપતા, ન્યુક્લીયર પાવર બાબતે દેશમાં કેટલી પ્રગતિ અને સંશોધનો સફળ થયા છે તેની તમામ ક્ષેત્રની માહિતી આપી હતી. તેમજ જુલાઇ ૨૦૧૬ થી અત્યાર સુધીમાં એટમીક મીનરલ્સ ડાયરેકટોરેટ દ્વારા એટમીક મીનરલ્સનું જે રિસર્ચ કરાયુ તેની માહિતીનું સરવૈયુ પણ રજૂ કર્યુ હતું. ગુજરાતનો આંબાડુંગર એ એક સામાન્ય ડુંગર નથી, પણ અબજો રૂપિયા રાષ્ટ્રીય સંપતિ તેના પેટાળમાં ધરબાયેલી છે. તે વાત કેન્દ્રીય મંત્રીના ઉત્તર સાથે જ સામે આવી છે.

જાણકારી માટે જણાવી દઈએ કે, જીયોલોજીકલ સર્વે ઓફ ઇન્ડિયાની ટીમે અહીં લાંબા સમયથી સંશોધનો કર્યું છે, અને પછી આવા તારણો મેળવ્યા છે. એમણે અહીંથી સેમ્પલો મેળવીને બેંગલોર અને દિલ્હીની લેબોરેટરીમાં તપાસ્યા. આ કામ માટે દિલ્હીથી સેન્ટ્રલની ૧૬ સભ્યો એક ટીમ પણ આવી હતી. રિસર્ચ વિંગના ઉચ્ચ અધિકારીઓ, સિનિયર જિયોલોજીસ્ટ તેમાં જોડાયા હતા.

ખનીજ સંશોધન ચાલતુ હતું ત્યારે બોરીંગની સ્પેશીયલ રીંગ દ્વારા શરૂઆતમાં દર ૧૦૦ મીટર અંતરાલે બોર કરીને એક મીટર લાંબો અને પાંચ સેમી ગોળ એવા નળાકાર સેમ્પલો પ્રત્યેક મીટર ઊંડાઇ દીઠ એકત્રીત કરાયા હતા. જેનો ડેટા એકત્ર કરી ભૂગર્ભની કોમ્પોઝીટ ખનીજનું સ્વરૂપ અને માત્રા નક્કી કરવામાં આવી હતી.

મળેલી જાણકારી અનુસાર આંબાડુંગરની વાદીઓ નીચે લેન્થનમની માત્રા ૯૦ ટકા છે. તે પ્રતિબંધિત રેડિયો એક્ટીવ પદાર્થ ગણાય છે, અને એવું પણ જાણવા મળ્યું છે કે, ફક્ત ભારત દેશમાં જ નહીં પણ વિશ્વમાં આટલી માત્રામાં આ ખજાનો કયાંય પણ જોવા મળ્યો નથી.

આમ તો ભારત દેશમાં આ રેર પદાર્થના જૂજ અંશો આસામ બાજુ ઇમ્ફાલમાં તથા રાજસ્થાનમાં મળી આવ્યા છે. જો કે, છોટાઉદેપુરમાં સાડા ત્રણ લાખ ટન જેટલું રેર અર્થ મટીરીયલ મળી આવ્યુ છે. જણાવી દઈએ કે, રેડીયો એકટીવ કે રેર અર્થ ગણાતા ખનીજ બજારોમાં સીધા ખરીદી કે વેચી શકાતા નથી. તેની આણ્વીક રચના એવી હોય છે કે, ન્યુક્લિયર વિભંજન દ્વારા તેની ચેઇન ભારે ઉર્જા ઉત્પન્ન કરે છે.

એવું પણ જાણવા મળે છે કે, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં લેન્થનમના એક ગ્રામની કિંમત ૬૪ ડોલર છે, અને તે રેર અર્થ મટીરીયલ તરીકે ઓળખાય છે. જો કે કિંમત વિષે તો અમે ચોક્કસ કહી શકતા નથી, કારણ કે સાચી કિંમત એનું ખરીદ વેચાણ કરતી સંસ્થાઓ જ જણાવી શકે છે. લેન્થનમનો અણુ ક્રમાંક ૫૭ છે. તેનો અણુભાર ૧૩૮.૯, પ્રોટોન સંખ્યા ૫૭, ન્યુટ્રોન સંખ્યા ૮૨, ઇલેકટ્રોન સંખ્યા ૫૭, ઘનતા ૬.૭ ગ્રામ પ્રતિ ઘન સેમી છે. હવામાં ખુલ્લો રહેતા આ પદાર્થનું ઝડપથી ઓકસીડેશન થઇ જાય છે તે કંઇક અંશે ઝેરી પણ છે.

લેન્થનમના ઉપયોગની વાત કરીએ તો તેનો ઉપયોગ પરમાણુ ઉર્જા મથકમાં ઉર્જા સ્ત્રોત તરીકે થાય છે. અને ખાસ દવાઓમાં તે ઉપયોગમાં લેવાય છે. ખાસ કરીને કીડનીને લગતા રોગના ઉપચારમાં તેનોજ ઉપયોગ થાય છે. તેમજ કાર્બન લાઇટીંગ, ઇન્ડ્રારેડપ્લાસ, કોપરો અને ટેલિસ્કોપના લેન્સ માટે, કાસ્ટ આયર્નમાં, વોટર ટ્રીટમેન્ટમાં તેનો ઉપયોગ થાય છે.