ગુજરાતનું સ્માર્ટ ગામ “મન હોય તો માળવે જવાય” આ કથન સાર્થક કર્યુ ગુજરાતના આ ગામના યુવા સરપંચે…

0
9200

વર્તમાન સમયમાં ગુજરાત રાજ્ય ભલે વાઇબ્રન્ટ સ્ટેટ તરીકે જાણીતું બન્યું છે, પણ રાજ્યના ગામડાઓનો જોઇએ એવો વિકાસ થયો નથી. આની ખાતરી કરવી હોય તો ગામડાઓમાં એક આંટો દઇ જુઓ દસ માંથી નવ ગામ એવા હશે જ્યાં કચરાના નિકાલની, પાણીની વ્યવસ્થાની, વિજળીની સમસ્યાઓ હશે જ. અને એ દસમું ગામ પણ સાવ દૂધે ધોયેલું તો નહી જ હોય.

આ બધા પાછળનું મુખ્ય કારણ છે ગામના સરપંચને થયેલો ગંભીર રોગ કે જેમાં તેને સતત ભૂખ લાગતી રહે છે. કદી તેનું હોજરું ભરાતું નથી. પહેલા એક-બે વર્ષ તો ચુંટણીમાં વાપરેલા નાણા વ્યાજ સાથે ભેગા કરે છે, અને પછી મિલકતો વસાવે છે. ગામમાં એકાદો હવાડો કરી દે જેમાં પહેલાં પંદર દિવસ પાણી આવે પછી છોકરાઓ કબડ્ડી રમે. જેના છોકરા ચડ્ડીઓ વિનાના રખડતાં બાવળોમાં જાજરુ જતાં હોય, સ્ત્રીઓ જેવી-તેવી બિમારીમાં બહાર શહેરમાં જતી હોય, પાણી ભરવા ગાઉએકનો પલ્લો કાપવો પડતો હોય, ને ખેતરમાં વાવેલું ઉગતું ન હોય એ પણ ડંફાસો મારતો હોય- “ભલે ભેગા કરે, ગમે તેમ તોયે આપણી નાતનો છે ને.”

મિત્રો આ દુર્દશા આજે પણ ઘણા બધાં ગામડાની છે. ઘણા ગામ એવા છે જ્યાં લોકોની જરૂરીયાતોની પૂર્તિ થતી નથી. જાતિવાદનું ઝેર અને અશિક્ષણ જ્યાં સુધી નહી હટે ત્યાં સુધી આવું રેવાનું અને સરપંચ નામે સર્પો ગામને અંધકારના ઝેરમાં રાખીને પોતાની નાગરાણીઓના અને નાગકુંવરોના પેટ ભરતા રહેવાના. અને ત્યાં સુધી આવા ગામો ગોકુળીયા મટી, ’ગંધારા’જ રહેવાના. પણ આવા ખાઉધરા, કાળા અક્ષર કુહાડે મારેલા સરપંચોમાં અમુક અપવાદ પણ હોય છે, જે ખરેખર ગામને ગોકુળીયું બનાવી દે છે.

આખા ભારતના સાતેક લાખ ગામોમાં એક જોરદાર ઉદાહરણ બેસાડ્યું છે, સાબરકાંઠા જીલ્લાના પુંસરી ગામે. જેના થનગનતા યુવાન સરપંચ હિમાંશુ પટેલે બારેક વર્ષમાં ગામની સૂરત જ ફેરવી દીધી છે. એ પણ એવી કે સ્માર્ટ સીટી પણ શરમાઇ જાય.

ગુજરાતનું પુંસરી ગામ ૨૦૦૬ માં તો એવી તસ્વીર ધરાવતું હતું કે આ ગામને બદલે ઢોરની ગમાણો ચોખ્ખી હોય! લગભગ ૯૮% લોકો અશિક્ષિત અને એમાંયે પાછી ૨૩ જેટલી જુદી-જુદી જાતિઓ એટલે અંદરોઅંદર વેર-ઝેરનો પાર નહી. જો કે,આજે ભણેલા ગણેલા યુવાનો પણ ઘેટાં જેવા બની ચુક્યા છે અને પોતપોતાની જાતિઓના રોફ મારતા થયા છે, ત્યારે ભારત હજુ પચાસેક વર્ષ સુધી તો બહુ આગળ વધી શકે એમ છે જ નહી. પુંસરી ગામમાં રસ્તા, વીજળી, પાણી જેવી સામાન્ય સુવિધાઓનો પણ અભાવ હતો. પંચાયતના માથે દોઢેક લાખનું દેવું હતું. શહેરીકરણ વધવા માંડ્યું, તો શું કરવું? સાવજોની વચ્ચે કદાચ જીવી શકાય પણ દિપડાઓની વચ્ચે કેમ જીવવું?

તમને જણાવી દઈએ કે હિમાંશુ નરેન્દ્રભાઇ પટેલ નામનો આ બાવીસ વર્ષનો યુવાન ૨૦૦૬ માં ગામનો સરપંચ બન્યો. એ જયારે ભણતો હતો ત્યારે શહેરમાંથી તે ગામડે આવતો ત્યારે એના મુખ પર ગામની દુર્દશાની દુ:ખ છાયા જોવા મળતી. સરપંચ બન્યા બાદ તેણે વિવિધ ગ્રામ્યલક્ષી સરકારી યોજનાઓ સાથે સંકળાવાનો નિશ્વય કર્યો. શરૂઆતના ત્રણેક વર્ષ તેણે મુળભુત સુવિધાઓની ઉપલબ્ધિઓ લગાવવા પાછળ મહેનત કરી. બે વર્ષમાં તેણે દરેક ઘરમાં પાકું મકાન અને શૌચાલયની વ્યવસ્થા કરી આપી. પંચાયત માથેનું કરજ દુર કર્યુ. દરેક ઘરમાં વિજળી પહોચાડી દીધી.

આ કામગીરી દરમ્યાન કેટલાક અનિષ્ટ તત્વોએ હિમાંશુ પટેલનો વિરોધ પણ કર્યો. જો કે, સૌ સૌનું કામ કરતા હતાં!હિમાંશુભાઇએ ગામની ખરા અર્થમાં કાયા બદલી નાખી. ક્લોઝ સર્કીટ કેમેરા, વોટર પ્યૂરીફાઇંગ પ્લાન્ટ, એર કન્ડિશન્ડ સ્કુલ, વાઇ-ફાઇ અને બાયો મેટ્રીક મશીનો જેવી અદ્યતન સુવિધાઓ તેમણે ગામમાં ઉભી કરી.

ગામમાં ભેગા થતાં કચરાને લઇ જવા માટે વાનની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી. ત્યારબાદ એ કચરો વિજ ઉત્પાદનમાં વાપરવામાં આવતો. એમણે ત્રણ યુવાનોની સાથે મળી પબ્લિક પ્રાઇવેટ આર.ઓ વોટર પ્લાન્ટ બનાવ્યો. તે ૨૦૧૦થી લઇને આજ સુધી ૫ રૂપિયામાં વીસ લિટર મિનરલ વોટર આપવામાં આવે છે. ગામમાં હાઇ-સ્પીડ વાઇફાઇની સુવિધા ઉપલબ્ધ છે અને પચાસ રૂપિયા આપીને મહિના માટે ૩૦ એમબીપીએસની ઝડપે ઇન્ટરનેટ વાપરી શકાય છે.

આ ઉપરાંત ગામની સ્કુલ અને સરકારી ઓફિસોમાં લગાવેલા કમેરાથી કોઇપણ સ્થળેથી જે-તે સ્થળનું લાઇવ નિરિક્ષણ શક્ય બન્યું છે. ૨૦૦૯ માં ગ્રામ-પંચાયતમાં વોટરપ્રુફ એવા ૧૪ લાઉડ સ્પીકર મુકવામાં આવેલા છે. આ સ્પીકર દ્વારા સરકારી કે સામાજિક કાર્યક્રમોની જાહેરાત થાય છે. અને હિમાંશુ પટેલ ગમે ત્યાંથી મોબાઇલ એપ્લિકેશન દ્વારા લાઉડસ્પીકરમાં જાહેરાત કરી શકે છે.

આ યુવા સરપંચ હિમાંશુ પટેલની મહેનતને બિરદાવતા ૨૦૧૧ માં પુંસરી ગામને તત્કાલીન મુખ્યમંત્રી શ્રીનરેન્દ્ર મોદી દ્વારા “બેસ્ટ ગ્રામ પંચાયત”નો પુરસ્કાર મળેલો છે. દિલ્હીમાં પણ “બેસ્ટ ગ્રામ સભાનો” પુરસ્કાર આ ગામને મળ્યો છે. ઉપરાંત અનેક દેશોના નેતાઓ પણ પુંસરીની મુલાકાત લઇ ચુક્યા છે. દેશ-વિદેશના લોકો આ ગામના અધ્યયન માટે આવે છે.

ખાસ વાત એ છે કે બ્રિક્સ સંમેલનમાં ગ્રામ વિસ્તાર પરિયોજનામાં વ્યાખ્યાન આપવા હિમાંશુ પટેલે ભારતનું પ્રતિનિધિત્વ કરેલું છે. લગભગ ૯૦ જેટલી કોલેજોમાં હિમાંશુ નરેન્દ્રભાઇ પટેલ લેક્ચર આપી ચુક્યાં છે. પુંસરીને પ્રભાવશાળી બનાવવા પોતે ઘણા દેશોના જુદા-જુદા ગામોની મુલાકાતો લીધેલી છે.

મિત્રો વર્તમાન સમયમાં પુંસરી એક અદ્ભુત ગામનો દરજ્જો લેતું ઉભું છે. એની પાછળ હિમાંશુ પટેલનો હાથ રહેલો
છે. ગામનો આગેવાન પરીવર્તન ઇચ્છનારો હોય તો કેવું પરીવર્તન લાવી શકે એનો આ દાખલો અમુક ગામોના “ચોરપંચો” એ શિખવા જેવો છે.