ચીનને ખૂબ ઓછા નુકશાન સામે મોટો ઝાટકો આપી શકે છે ભારત

0
410

ભારત વેપાર સંબંધ કરી ચીનને લગભગ 5.7 લાખ કરોડ રૂપિયાનું નુકશાન કરી શકે છે, જયારે ભારતને થઇ શકે છે 1.37 લાખ કરોડનું નુકશાન

2019 માં ભારતે ચીન પાસેથી લગભગ 75 અબજ ડોલરના માલની આયાત કરી હતી

આ સમય દરમિયાન, ભારતે ચીનને લગભગ 18 અબજ ડોલરના માલની નિકાસ કરી.

નવી દિલ્હી. ભારત વેપાર બંધ કરી ચીનને લગભગ 75 અબજ ડોલર (5.7 લાખ કરોડ રૂપિયા) નું નુકસાન પહોચાડી શકે છે. તેના માટે ભારતને લગભગ 18 અબજ ડોલર (આશરે 1.37 લાખ કરોડ રૂપિયા) નું નુકસાન સહન કરવું પડશે. ભારત ચીન પાસેથી જેટલી આયાત કરે છે, તેના કરતા ઘણા ઓછા પ્રમાણમાં નિકાસ કરે છે.

કન્ફેડરેશન ઓફ ઓલ ઇન્ડિયા ટ્રેડર્સ (સીએઆઇટી) કહે છે કે ચીનથી થતી આયાત ઉપરની પરાધીનતા ઘટાડીને ભારતની વેપાર ખાધ ઘટાડી શકાય છે. સીએટી અનુસાર, જો આવું થાય છે તો ડિસેમ્બર 2021 સુધીમાં ચીનના તૈયાર માલમાંથી આશરે એક લાખ કરોડ રૂપિયાની આયાત ખાધ બચાવી શકાય છે.

વર્ષ 2019 માં ભારતે ચીન પાસેથી લગભગ 75 અબજ ડોલરની ચીજવસ્તુઓની આયાત કરી હતી અને તેને લગભગ 18 અબજ ડોલરની નિકાસ કરી હતી. આ રીતે, ચીન સાથેના વેપારમાં ભારતને 56.77 અબજનું નુકસાન થયું છે. જો ભારત ચીન સાથેનો વ્યવસાય સમાપ્ત કરે છે, તો તે ફક્ત આ ખોટને ટાળી શકશે નહીં, પરંતુ ચીનની અર્થવ્યવસ્થાને ઘૂંટણીએ પણ ઝુકાવી શકે છે. જો કે, આ માટે સરકાર માટે પહેલા જરૂરી હોમવર્ક કરી લેવું પડશે.

અર્થશાસ્ત્રી અરૂણ કુમારના કહેવા મુજબ ભારતે પહેલા લાંબાગાળા માટે યોજના બનાવવી પડશે. આ તુરંત ન થઇ શકે. ટેકનોલોજીમાં ભારત ઘણું પાછળ છે. ટેકનોલોજીમાં ઇન્ફ્રા તૈયાર ન થઇ શકવાને કારણે આપણી સ્થિતિ નબળી છે. સંશોધન અને વિકાસમાં કંઈ ખાસ કરવામાં આવ્યું નથી. આપણે સૌ પ્રથમ તે કરવાની જરૂર છે કે ટેકનોલોજીનો વિકાસ કરવો, ઇન્ફ્રા અને આર એન્ડ ડી કેન્દ્રો ઉપર ખર્ચ કરવો અને શિક્ષણની ગુણવત્તા ઉત્તમ હોય.

ભારત ચીનને જેટલો માલ વેચે છે, તેનાથી ચાર ગણો તેની પાસેથી ખરીદે છે.

ચીનના સરકારી આંકડા મુજબ, 2019 માં ભારત અને ચીન વચ્ચે પરસ્પર વેપાર 92.68 અબજ ડોલરનો રહ્યો છે. આ વ્યવસાયિક ભાગીદારીમાં ભારતની ખોટ 56.77 અબજ ડોલર રહી છે. વર્ષ 2018 માં બંને દેશો વચ્ચેનો પરસ્પર વેપાર 95.7 અબજ ડોલરનો હતો. તેનાથી ભારતનું નુકસાન 58.04 અબજ ડોલરનું રહ્યું હતું. બીજા શબ્દોમાં કહીએ તો તેનો અર્થ એ છે કે ભારતે ચીન પાસેથી જેટલી નિકાસ કરી છે તેના કરતા 4 ગણી આયાત કરી છે.

ચીનમાંથી થતી ત્રણ સૌથી મોટી આયાત

વાણિજ્ય અને ઉદ્યોગ નિકાસ મંત્રાલયના એક્સપોર્ટ એંડ ઈમ્પોર્ટ ડેટા બેંકના આંકડા મુજબ, 2018-19માં ચીન પાસેથી થતી ત્રણ સૌથી મોટી આયાત નીચે મુજબ છે.

ઇલેક્ટ્રિક સાધનો : 20.63 અબજ ડોલર

પરમાણુ રિએક્ટર : 13.4 અબજ ડોલર

કેમિકલ્સ : 8.6 અબજ ડોલર

2018-19માં ભારતથી ચીનને થતી ત્રણ સૌથી મોટી નિકાસ

જૈવિક રસાયણો : 3.25 અબજ ડોલર

ખનિજ બળતણ : 2.86 અબજ ડોલર

કપાસ : 1.79 અબજ ડોલર

તરત જ વ્યવસાય બંધ કરવો મુશ્કેલ

એક નિષ્ણાતના જણાવ્યા અનુસાર, ચીનથી આયાત કરાયેલ મધ્યવર્તી ઉત્પાદનો અને ઘટકોનો એક મોટા ભાગનો ઉપયોગ ભારત નિકાસ એકમોનો ઉપયોગ પોતાના ઉત્પાદનો બનાવવામાં કરે છે. તેથી જો સંપૂર્ણ તૈયારી કર્યા વિના ચીનમાંથી આયાત ઓછી થઈ જશે, તો તેની આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ભારતની નિકાસ ઉપર ખરાબ અસર પડી શકે છે. જો કે, સરકાર લાંબા ગાળાને ધ્યાનમાં રાખીને આ દિશામાં પગલાં લઈ શકે છે. અર્થશાસ્ત્રી અરૂણ કુમારે કહ્યું છે કે તમે વધારે ડયુટી પણ લાદી શકતા નથી. તેમાં પણ ડબ્લ્યુટીઓના નિયમ છે.

ભારત-ચીન એકબીજા ઉપર અવલંબિત

ક્ષેત્ર અવલંબન

એનર્જા 75% સોલર પેનલની આયાત કરવામાં આવે છે.

ફાર્મા 69% ડ્રગ ઘટકો આયાત કરે છે.

ઉપભોક્તા 45% ગ્રાહક ટકાઉપણું, 67% ઘટકો આયાત કરવામાં આવે છે.

કૃષિ 50% પેસ્પીસાઈટ ટેકનીકલ ઇનપુટ, 10% યુરિયાની આયાત

પ્લાસ્ટિક 44% આયાત થાય છે.

ચામડા 38% આયાત થાય છે.

સિરામિક્સ 37% આયાત થાય છે.

જેમ્સ અને જ્વેલરી 36% હીરાની આયાત થાય છે.

પેટ્રોકેમિકલ્સ 34% પેટ્રોકેમિકલ્સ આયાત થાય છે.

ઓટો ઘટકો 18% ઓટો ઘટકો, 30% ટાયર આયાત થાય છે.

સુતરાઉ યાર્ન 27% ચીનમાં નિકાસ થાય છે.

સીફૂડ 22% સીફૂડ ચીનમાંથી આવે છે.

કાગળ 17% પેપર ચીનમાંથી આવે છે.

સ્ટીલ 17% આયાત કરે છે.

એલ્યુમિનિયમ 1% ચીનમાં નિકાસ કરે છે. આયાત 2% કરતા ઓછી છે.

તૈયાર વસ્ત્રો 1% હિસ્સો ચીનમાં નિકાસ થાય છે.

સોર્સ : ક્રિસિલ

આયાત બંધ કરતા પહેલા ઉદ્યોગોની સમસ્યાઓ દૂર કરવી પડશે

ભારતમાં ઘણા ઉદ્યોગો ચીન માંથી આયાત થતી ચીજો ઉપર આધારીત છે, તેથી ચીન માંથી આયાત બંધ કરતા પહેલા આ ઉદ્યોગો માટે જરૂરિયાતની વસ્તુનો વિકલ્પ શોધવો પડશે. કાચો માલ અને માલની જરૂરિયાતને પહોચી વળવા માટે ભારતમાં સ્ટીલ, તેલ અને ગેસ, ફાર્મા, ઓટો, કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ, આઇટી સેવાઓ અને રાસાયણિક ક્ષેત્રને સૌથી વધુ અસર થશે.

ભારત મોબાઈલ હેન્ડસેટ્સ, ટીવી સેટ અને અન્ય કેટલાક ઇલેક્ટ્રોનિક ઉત્પાદનોની બાબતમાં પણ ચીન ઉપર આધાર રાખે છે. આથી નિકાસ ક્ષેત્રની કંપનીઓ કિંમત અને સપ્લાય ચેઇનને કારણે મુશ્કેલીમાં મુકાશે. કન્ઝ્યુમર ડ્યુરેબલ્સ ક્ષેત્ર 76 હજાર 300 કરોડ રૂપિયાનો છે. તેમાં ચીન માંથી 45% આયાત છે. ઇલેક્ટ્રોનિક્સ ક્ષેત્રનું બજાર રૂ. 5.3 લાખ કરોડ રૂપિયાનું છે. તેમાંથી નિકાસ ફક્ત 6%ની છે અને આયાત 31%ની છે. આયાતમાં પણ 67% માટે અવલંબન ચીનની ઉપર છે.

ફેડરેશન ઓફ રિટેલ ટ્રેડર્સ વેલ્ફેયર એસોસિએશનના પ્રમુખ વિરેન શાહ કહે છે કે ભારતમાં ચીની ચીજોનો જાકારો લગભગ અશક્ય છે. ડમ્પિંગ ડ્યુટી વધારીને, આપણે તેમની ઉપર દબાણ જરૂર લાવી શકીએ છીએ. આપણે ધારીએ તો વિયેટનામ, થાઇલેન્ડ, બાંગ્લાદેશ અને દક્ષિણ કોરિયા, સિંગાપોર જેવા દેશોમાંથી આયાત થતા માલ ઉપરની ડ્યુટી ઘટાડી શકીએ છીએ. આત્મનિર્ભર ભારત અભિયાન અંતર્ગત દેશમાં ઉભા થનારા કારખાનાઓ અથવા કંપનીઓને વધુમાં વધુ પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ.

ચીન માંથી થતી આયાતમાં સૌથી મોટો હિસ્સો બિન-વિદ્યુત મશીનરી ધરાવે છે.

ચીન માંથી આયાત બંધ કરવાથી દવાઓ, મોબાઈલ અને વાહનો મોંઘા થઈ શકે છે

ભારતના ઘણા ઉદ્યોગો કાચા માલ અને સામગ્રી માટે ચીન માંથી થતી આયાત ઉપર ઘણે અંશે આધાર રાખે છે. બંને દેશો વચ્ચેનો વેપાર અટકી જવાને કારણે આ ઉદ્યોગોના ઉત્પાદનો મોંઘા થઈ શકે છે. ખાસ કરીને, ફાર્માસ્યુટિકલ, મોબાઈલ અને ઓટોમોબાઈલ ઉદ્યોગોની ચિની ચીજો ઉપર ખુબ જ મોટો આધાર રાખે છે.

ભારતનો સૌથી મોટા ઓટોમોટિવ ઘટક સપ્લાયર માંથી એક છે ચીન

ચીન, ભારતનો સૌથી મોટો ઓટોમોટિવ ઘટક સપ્લાયરમાંથી એક છે. વેપાર બંધ થવાની સ્થિતિમાં, ચીનમાં તૈયાર સ્પેરપાર્ટ્સની સપ્લાય ઓછી થશે અને તેના કારણે ભારતીય ઓટો ઉદ્યોગને ઉત્પાદન ઘટાડવું પડશે. ભારતની ઓટો ઘટક જરૂરિયાતોમાંથી 10% થી 30% ચીન માંથી આયાત કરવામાં આવે છે. ઇલેક્ટ્રિક વાહન ઉદ્યોગ વિશે વાત કરીએ તો તે 2-3 ગણો વધુ થઇ જાય છે. આયાત માટે અન્ય બજારોમાં જવાથી કાર બનાવવાની કિંમત વધી શકે છે. તેની અસર ગ્રાહકો ઉપર પડશે.

હેલ્થકેયર ક્ષેત્ર ઉપર ભારે અસર થઈ શકે છે

ભારત ચીનમાંથી 70% જથ્થાબંધ દવાઓ અને તેના ઘટકોની આયાત કરે છે. એપીઆઇ (સક્રિય ફાર્માસ્યુટિકલ્સ ઘટકો) અને અમુક જરૂરી દવાઓ બનાવવા માટે કેટલીક આવશ્યક દવાઓ માટે ભારત ચીની બજાર ઉપર વધુ પડતું નિર્ભર છે. બંને દેશો વચ્ચે વધી રહેલી તંગદિલી અને વેપારને અસર થવાને કારણે હેલ્થકેર ક્ષેત્ર પણ ગંભીર રીતે પ્રભાવિત થઈ શકે છે. નિષ્ણાતોના મતે પેનિસિલિન-જી જેવી ઘણી દવાઓ માટે ભારત સંપૂર્ણપણે ચીન ઉપર નિર્ભર છે. ભારત 80 % તબીબી ઉપકરણોની આયાત કરે છે અને આયાતમાં ચીનનો નોંધપાત્ર હિસ્સો છે.

ભારતમાં સ્માર્ટફોનની કિંમત વધી શકે છે

ભારત તેના ઇલેક્ટ્રોનિક માલમાંથી 6-8% ચીનને નિકાસ કરે છે, જ્યારે તેની જરૂરિયાતોનો 50-60% ચીન માંથી આયાત કરવામાં આવે છે. પરસ્પર વેપારને અસર થવાને કારણે ભારતની મોટી સ્માર્ટફોન કંપનીઓ ઉપર થશે. આયાત ઓછી થવાને કારણે ભારતમાં સ્માર્ટફોનની કિંમત વધી શકે છે. વર્ષ 2018-19માં ભારતની કુલ આવકમાં ચીનની 13.7% ભાગીદારી હતી

ભારતનું ચીન માંથી આયાત

ઉત્પાદન 2017-18 – 2018-19

ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનરી 1,84,789 – 1,44,405

વિભક્ત મશીનરી 87,282 – 93,616

ઓર્ગેનિક કેમિકલ્સ 45,691 – 60,082

પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓ 15,246 – 19,038

ખાતર 6,912 – 14,412

આયર્ન-સ્ટીલ આઇટમ 9,497 – 12,165

ઓપ્ટિકલ, તબીબી ઉપકરણો 10,718 – 11,108

વાહનો અને એસેસરીઝ 9,371 – 10,636

આયર્ન અને સ્ટીલ 10,445 – 9,950

રાસાયણિક ઉત્પાદનો 8,692 – 8,994

(કરોડ રૂપિયામાં આંકડા)

ભારતની કુલ નિકાસમાં ચીનની 5.1% ભાગીદારી છે

ભારતની ચીનને નિકાસ

ઉત્પાદન 2017-18 – 2018-19

ઓર્ગેનિક કેમિકલ્સ 13,578 – 22,760

ખનિજ બળતણ 9,731 – 20,031

કપાસ 6,476 – 12,444

ઓર 8,124 – 8,572

પ્લાસ્ટિક વસ્તુઓ 3,522 – 7759

વિભક્ત મશીનરી 4,615 – 5,790

માછલી 1,043 – 5,094

મીઠું 4,336 – 4,756

ઇલેક્ટ્રિકલ મશીનરી 3,093 – 4,071

આયર્ન અને સ્ટીલ 2,089 – 2,230

(કરોડ રૂપિયામાં આંકડા)

આ માહિતી દૈનિક ભાસ્કર અને અન્ય નેશનલ ન્યુઝ એજન્સીઓના ન્યુઝ આર્ટિકલ માંથી સંપાદન કરી લીધેલ છે.