આ ગુજરાતી ખેડૂતે ઈઝરાયલ પાસેથી શીખી ખજૂરની ખેતી, હવે વિદેશો સુધી પહોંચે છે ગુજરાતી ખજૂર.

0
531

ગુજરાતના ખજૂરને વિદેશો સુધી પહોંચાડનારા આ ગુજરાતી ખેડૂત વિષે જાણીને ગર્વ થશે, આ રીતે મેળવી સફળતા. આજે અમે તમને ગુજરાતના એક એવા વ્યક્તિની કહાની સંભળાવવા જઈ રહ્યા છીએ, જે બનવા તો પાયલોટ માંગતા હતા પરંતુ બની ગયા ખેડૂત. તેના ખેડૂત બનવાની કહાની ઘણી રસપ્રદ છે. ખેતીની શરુઆત કરતા પહેલા તેમણે ઇઝરાયલના ઘણા ભાગનો પ્રવાસ કર્યો અને ખેતીની ટેકનીકના ઉપયોગ વિષે જાણ્યું.

ગુજરાતમાં ભુજથી લગભગ 20 કિલોમીટર અને કચ્છના રણથી લગભગ એક-દોઢ કલાકના અંતરે ઈશ્વર પિંડોરિયાનું ગામ છે. તેણે અભ્યાસ રાજકોટમાંથી કર્યો. ઈશ્વરનું સપનું હતું કે તે કમર્શિયલ પાયલોટ બને એટલા માટે પાયલોટની તાલીમ માટે પણ વડોદરા ગયા હતા. પરંતુ ભાગ્યને કંઈક બીજું જ મંજુર હતું. એટલા માટે સ્થિતિ એવી ઉભી થઇ કે તેને તેના પિતાનો બિજનેસ સંભાળવો પડ્યો. પરંતુ આજે તે માત્ર એક બિજનેસમેન જ નહિ પરંતુ એક સફળ અને પ્રગતીશીલ ખેડૂત પણ છે. ન માત્ર ભારત માંથી પરંતુ બીજા દેશો માંથી પણ ખેડૂત તેના ખેતરની મુલાકાત લેવા આવે છે. તેની હાઈ-ટેક ટેકનીક શીખે છે બીજું તો ઠીક તેના ખેતરના ફળ ભારતની બહાર દેશોમાં પણ નિકાસ થાય છે.

કેવી રીતે થઇ શરુઆત? ઈશ્વરની આ સફર ઘણા પ્રકારના ઉતાર ચડાવથી ભરેલી રહી. પરંતુ તેમણે ક્યારે પણ હાર ન માની અને કદાચ એ કારણ છે કે તે કચ્છની રેતી વાળી માટીમાં પણ તેની સફળતાની કહાની લખવામાં સક્ષમ રહ્યા. ધ બેટર ઇંડિયા સાથે વાત કરતા તેમણે તેની આ સફર વિષે જણાવ્યું.

વર્ષ 2006માં તે 40 એકર જમીન ઉપર ખજુર, દાડમ અને કેરીની ખેતી કરી રહ્યા છે. તેના ફાર્મને સેટ-અપ કરવા માટે તેમણે ઇઝરાયેલની કૃષિ ટેકનીકનો ઉપયોગ કર્યો છે. ઇઝરાયલને કૃષિ ટેકનીકની બાબતમાં ‘મક્કા’ કહેવામાં આવે છે અને ખેતી શરુ કરતા પહેલા ઈશ્વરે ઇઝરાયલનો પ્રવાસ કર્યો હતો. તે જણાવે છે, એક સમય એવો પણ હતો જયારે આપણા પૂર્વજ ખેતી કરતા હતા. પરંતુ પછી મારા દાદા અને પિતાએ વેપારનો રસ્તો પસંદ કર્યો અને તેના વેપાર ઉપર ધ્યાન આપ્યું. આમ તો ખેતી સાથેનો અમારો નાતો સંપૂર્ણ રીતે ક્યારેય તુટ્યો નથી. કદાચ એ પણ એક કારણ હતું કે હું ખેતી તરફ વળ્યો.

ખેતી શરુ કરતા પહેલા ઈશ્વરે એવું નક્કી કરી લીધું હતું કે તે પારંપરિક રીતે ખેતી નહિ કરે. તે આધુનિક ટેકનીકો અને પદ્ધતિથી ખેતી કરવા માંગતો હતો. એટલા માટે તે ખેતી શરુ કરતા પહેલા ઇઝરાયલ ગયા. ત્યાં તેના એક મિત્ર સાથે મળીને ઇઝરાયલના લગભગ તમામ મોટા અને પ્રસિદ્ધ ખેડૂતો અને તેના ખેતરોનો પ્રવાસ કર્યો. તેની ટેકનીકને સમજી અને સાથે જ, તેને એવા પાક વિષે માહિતી મળી જે ખેડૂત આપણે ત્યાં ઉગાડવા માટે વિચારતા પણ નથી.

તે જણાવે છે, ‘મેં 20૦3માં ખેતી શરુ કરવવાનું આયોજન કર્યું. ખેતીમાં ટેકનીકનો સારી રીતે ઉપયોગ વિષે જાણવા માટે મેં ઇઝરાયલનો પ્રવાસ કર્યો. ત્યાં મેં જોયું કે કેવી રીતે ખેડૂત રેતી વાળી માટીમાં અને પ્રતિકુળ હવામાનમાં પણ સારી રીતે અને ટેકનીકોથી ખજુરનો સારો પાક ઉગાડી રહ્યા છે. મને લાગ્યું કે કેમ ન કચ્છમાં પણ ખજુરની ખેતી શરુ કરવામાં આવે. હું ઇઝરાયલથી ખજુરના છોડ લાવ્યો અને આ રીતે ખેતીની શરુઆત થઇ.

આધુનિક ટેકનીકનો કરે છે ઉપયોગ : આજે ઈશ્વર ન માત્ર ખજુરની અલગ અલગ જાતો પરંતુ કેરી અને દાડમ જેવા ફળોની પણ ખેતી કરી રહ્યા છે. તેના ખેતરમાં ડ્રીપ-ઇરીગેશન સીસ્ટમ, કૈનોપી મેનેજમેન્ટ, બંચ મેનેજમેન્ટ, પોસ્ટ-હાર્વેસ્ટ મેનેજમેન્ટ (ગ્રેડીગ, પેકેજીંગ), પેસ્ટ મેનેજમેન્ટ અને માટીની ન્યુટ્રીશન મેનેજમેન્ટ ટેકનીકોનો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. તે જણાવે છે, ‘તમામ સરફેસ ડ્રીપ ટેકનીકથી હું લગભગ 60% પાણી બચાવવામાં સક્ષમ રહું છું. તેની સાથે જ, ડ્રીપ ઇરીગેશન સીસ્ટમ માટીમાં એક લેયર નીચે છે, તો તેની ઉપરનું પડ રેતી વાળું જ રહે છે અને અહિયાં ઉપજ પણ નથી થતી.

તેમણે કેલિફોર્નિયા માંથી માટીની ગુણવત્તા, ભેજ અને સિંચાઈને શેડ્યુલ કરવા માટે પણ અલગ અલગ પ્રકારના ઈન્સ્ટુમેંટ મંગાવ્યા છે. કૈનોપી મેનેજમેન્ટથી તે પાક માટે એક માઈક્રોકલાઈમેટ મેન્ટેન કરી શકીએ છીએ અને પોસ્ટ-હાર્વેસ્ટ મેનેજમેન્ટમાં ગ્રેડિંગ અને પેકેજીંગ થવાથી તેની ઉપજ મર્યાદિત સમયમાં પણ બજારો સુધી પહોચી જાય છે.

તેના ખેતરોને ગ્લોબલ GAP એટલે કે ગોળ ગુડ એગ્રીકલ્ચરલ પ્રેક્ટીસેજ સર્ટીફીકેશન પણ મળેલું છે. તેને તેની ટેકનીકો અને પદ્ધતિથી ખેતરોમાં ઘણી સારી ઉપજ મળે છે, જે ગુણવત્તા અને પ્રમાણ બંનેમાં ઘણું સારું રહે છે.
તેમણે તેની પોતાના કોલ્ડ સ્ટોરેજ યુનિટ પણ સેટ-અપ કર્યા છે. તેના ફળ ભારતના તમામ મેટ્રો શહેરોથી લઈને બહારના દેશો સુધી પહોચી રહી છે. તેની બ્રાંડના નામ, ‘હેમકુંડ ફાર્મ ફ્રેશ’ છે.

‘જર્મનીથી અમારા ફળની ઘણી સારી ફીડબેક આવી છે. અમારા ફળ રેજીડ્યુ ફ્રી છે અને તે અમારા માટે એક ગર્વની વાત છે. કેમ કે તે વાત દર્શાવે છે કે જો ભારતીય ખેડૂત નક્કી કરી લે તો કાંઈ પણ કરી શકે છે. તેમણે આગળ જણાવ્યું.

ઈશ્વર જણાવે છે કે તેને તેના ફળની ગુણવત્તા અને સ્વાદ માટે બીજા ખેડૂતોથી ઘણા વધુ ભાવ મળે છે. બે વર્ષ પહેલા સુધી તે કેરી પણ ઉગાડતા હતા અને તેની કેસર કેરીની સુગંધ આખા ઘરમાં ફેલાઈ જાય છે. સીઝનમાં જ્યાં બીજા ખેડૂતોને એક કિલો કેરીના 30 થી 35 રૂપિયા મળે છે તે ઈશ્વરને 50 રૂપિયા પ્રતિ કિલો મળે છે. એટલા વર્ષોમાં તેના ગ્રાહક પણ તેની સાથે જોડાઈ ગયા છે અને હવે ક્યાય બીજેથી કેરી નથી લેતા. આ રીતે તેને તેની ખજુરોના ભાવ પણ સારા મળે છે.

ખજુરોની તેને ગયા બે-ત્રણ વેરાયટી છે. જેમાં રહેલી જાત લોકલ કલર્ડ વેરાયટી સામેલ છે. વર્ષ 2006માં તેમણે જે ઝાડ ઉગાડ્યાં હતા તેમણે 2008 સુધી ફળ દેવાના શરુ કર્યા. હવે તેને એક ખજુરના ઝાડ માંથી લગભગ 200 કિલો ખજુરની ઉપજ મળે છે. બીજા ખેડૂતોને ખજુરના 25થી 30 રૂપિયા પ્રતિ કિલો સુધી મળે છે પરંતુ ઈશ્વરને રેજીડ્યુ ફ્રી ખજુરો માટે તેને લગભગ 80થી 100 રૂપિયા કિલો સુધીના ભાવ મળે છે.

તે કહે છે, આમ તો એક સામાન્ય ખજુર 12 થી 14 ગ્રામ સુધી હોય છે પરંતુ અમારા ફાર્મની ખજુર 23 થી 26 ગ્રામ સુધી હોય છે. અમે ખજુરને પહેલા જ કોલ્ડ સ્ટોરેજમાં રાખી દઈએ છીએ. જેથી તેની શેલ્ફ લાઈફ વધી જાય છે.
હવે તેમણે તેના ખેતરોમાં જ 10-12 છોડ પસંદ કર્યા છે ક્રોસ-પોલીનેશન માટે જેથી તે નવી વેરાયટી બનાવી શકે. આશા રાખીએ છીએ કે તે વહેલી તકે દુનિયાને નવી ખજુરની જાતો આપશે. કેરીના ઝાડની જગ્યાએ હવે તેણે દાડમના 5000 ઝાડ ઉગાડ્યાં છે. જે આવતા વર્ષથી ફળ આપવાનું શરુ કરશે.

ઈશ્વર તેના ખતરોમાં છાણનું ખાતર, ઘરના કચરાનું ખાતર અને ખેતરોમાં પડેલી ખજુરના પાંદડા અને કચરા માંથી બનેલા ખાતરનો ઉપયોગ કરે છે. તે કહે છે કે માટીને તૈયાર કરવાથી લઈને હાર્વેસ્ટ કરી માર્કેટિંગ સુધી દરેક સ્ટેપ ઉપર તે ખાસ ધ્યાન આપે છે. ઈશ્વરનું કહેવું છે, એક પણ સ્ટેપ ઉપર જો તમારાથી કોઈ ભૂલ થઇ તો તેનો અર્થ છે મોટું નુકશાન. મેં શરુઆતના સમયમાં નુકશાન વેઠયું પણ છે પરંતુ ધીમે ધીમે તમામ પદ્ધતિ અને ટેકનીકોમાં કુશળતા પ્રાપ્ત કરી લીધી. મેં જે કાંઈ પણ શીખ્યું છે તે હવે બીજાને પણ શીખવી રહ્યો છું. મારા ફાર્મમાં જે પણ ખેડૂત આવે છે તેને કાંઈને કાંઈ નવું શીખવવાનો પ્રયત્ન રહે છે.

ઈશ્વરે ગુજરાતના પ્રગતીશીલ ખેડૂતો સાથે મળીને ગરીબ અને જરૂરિયાત વાળા ખેડૂતોની મદદ કરી રહ્યા છે. તેના દ્વારા તેના પૈસાથી દર વર્ષે 50 ખેડૂતોને દેશની યાત્રા કરાવે છે અને તેને નવી ટેકનીક શીખવામાં મદદ કરે છે.
આ સંગઠને એક કૃષિ મેળાનું પણ આયોજન કરાવે છે. અહિયાં લગભગ 2500 ખેડૂત અલગ અલગ કૃષિ યંત્રો માટે અને બીજ વગેરે માટે કંપનીઓને સીધા મળી શકે છે અને ડિસ્કાઉન્ટ ઉપર ખરીદી શકે છે.

તે કહે છે, ખેડૂતોને જે શાંતિ આપે, તેવું બીજું કાંઈ નથી. તે એવું કામ છે જેમાં તમારુ ઘણું મર્યાદિત યોગદાન હોઈ શકે છે. તમે બીજ વાવી દીધા. તેને પાણી આપ્યું અને ખાતર વગેરે. તે ઉપરાંત બધું કુદરત સંભાળે છે. પરંતુ તે માત્ર ખેતીમાં જ થઇ શકે છે કે તમે ઘઉંના એક દાણા માંથી બીજા એંસી દાણા ઉગાડી શકો. માત્ર ખેતીમાં જ તમે આટલો વધુ નફો લઇ શકો છો. એટલા માટે ઈશ્વર બધાને ખેતી કરવાની સલાહ આપે છે. છેલ્લે, બસ એટલુ જ કહે છે કે દરેક તેની ખેતીની ટેકનીકનો ઉપયોગને નજીકથી જોવા માટે ઇઝરાયલ નથી જઈ શકતા. તેનો પ્રયત્ન તેના ફાર્મને આ રીતે વિકસિત કરવાની છે, જેથી ખેડૂત તમામ પ્રકારની નવી ખેતીની ટેકનીકો વિષે શીખી શકે.

આ માહિતી ધ બેટર ઇન્ડિયા અને અન્ય નેશનલ ન્યુઝ એજન્સીઓના ન્યુઝ આર્ટિકલ માંથી સંપાદન કરી લીધેલ છે.